Ομιλία στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης για την Πολιτική Προστασία (συζήτηση επί της αρχής)

Θυμάμαι πάρα πολύ καλά τις προγραμματικές δηλώσεις του πρωθυπουργού για την ορθή νομοθέτηση και βλέπω άλλο ένα παράδειγμα ενός νομοσχεδίου, το οποίο μόνο σε αυτό τον όρο δεν ανταποκρίνεται.

28 Ιανουαρίου 2020

Θυμάμαι πάρα πολύ καλά τις προγραμματικές δηλώσεις του πρωθυπουργού για την ορθή νομοθέτηση και βλέπω άλλο ένα παράδειγμα ενός νομοσχεδίου, το οποίο μόνο σε αυτό τον όρο δεν ανταποκρίνεται.

Πρώτα από όλα με τον τεράστιο όγκο του και την ανισομέρεια του  σε άλλα ζητήματα, εκεί που δεν θα έπρεπε, όπως στα θέματα οργάνωσης και αρμοδιοτήτων της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, που θα μπορούσαν και έπρεπε να έχουν ρυθμιστεί με Προεδρικό Διάταγμα, γιατί εκεί έχουμε και την εγγύηση του προληπτικού ελέγχου του Συμβουλίου της Επικρατείας και  σε άλλα  υπάρχουν παραπομπές σε εξουσιοδοτήσεις.

Δεύτερον, υπάρχει μια μεγάλη ασάφεια όρων, εννοιολογικές συγχύσεις, ένας βερμπαλισμός  και κάποιες ασυνταξίες, ασυγχώρητες  για ένα νομοθέτημα και μάλιστα  στο άρθρο 2, εκεί που ουσιαστικά περιγράφονται οι αρμοδιότητες του πυρήνα της ρύθμισης του Εθνικού Μηχανισμού. Δείτε τι λέει, «ο Εθνικός Μηχανισμός έχει ως προτεραιότητες», πρώτα απ’ όλα αναρωτιέται κανείς οι δευτερεύουσες μέριμνες   του μηχανισμού που περιγράφονται,  «και ως προτεραιότητες αφενός την πρόληψη, ετοιμότητα και προστασία  της ζωής». Ετοιμότητα ζωής; Θα έπρεπε να προσέχουμε αυτές τις ασυνταξίες, διότι μιλάμε για τον πυρήνα του νομοθετήματος και θα έλεγα ότι δεν περιποιεί  τιμή και στον Έλληνα νομοθέτη αυτό.

Τρίτον, χρόνος και κόστος είναι το τρίτο πρόβλημα. Στην έκθεση αξιολόγησης των συνεπειών που συνοδεύει το νομοσχέδιο διαβάζουμε στη σελίδα 8, «ότι για την πλήρη εφαρμογή των ρυθμίσεων απαιτείται η έκδοση διαταγμάτων και κανονιστικών πράξεων 128 στο σύνολο».

Τέταρτον, σε σύνολο 190 άρθρων, 15 αφορούν στον εθελοντισμό, 114 την Πυροσβεστική και μόλις 54 την Πολιτική Προστασία. Κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να αλλάξει ο τίτλος και να αρχίζει από την αναδιοργάνωση του Πυροσβεστικού Σώματος.

Πέμπτον, υπάρχουν κάποια πολύ σημαντικά ζητήματα που δεν συνάπτονται με το αντικείμενο του νομοσχεδίου και τα οποία τα φέρατε τελευταία στιγμή και δεν είχε την ευκαιρία ο κόσμος θα ενταχθεί στη διαδικασία διαβούλευσης. Η μεταφορά των φυλακών Κορυδαλλού, για παράδειγμα, δεν θα ακούσουμε τις απόψεις των κατοίκων του Ασπροπύργου, όπου προτίθεται η Κυβέρνηση να μεταφέρει τις φυλακές; Για τους χώρους εποπτευόμενης χρήσης ναρκωτικών ουσιών, αυτά εμφανίσθηκαν μετά τη διαβούλευση, δεν ήταν κάτι το οποίο ήταν επείγον, ούτως ώστε να το δικαιολογήσουμε αυτό, άρα κάποια σκοπιμότητα, επιτρέψτε μου να πω, ότι υποκρύπτεται κάτω από αυτή την ανεξήγητη βιασύνη.

Επίσης, θα ήθελα να κάνω κάποιες βασικές παρατηρήσεις επί των ρυθμίσεων.

Οι δομές και λειτουργίες αντί να απλοποιούνται γίνονται πιο πολύπλοκες. Προστίθεται νέο επίπεδο διοίκησης και εντολών, αυξάνονται τα πρόσωπα που εμπλέκονται στη λήψη των αποφάσεων, τα τραγικά περιστατικά στο Μάτι και  στη Μάνδρα, όπου σημειωτέων η δίκη για την τελευταία ξεκίνησε την Παρασκευή, και συνολικά οι φυσικές καταστροφές των τελευταίων ετών μας έδειξαν ότι χρειάζονται πολύ πιο απλές και σαφείς λειτουργίες.   

Διασπάται το ενιαίο της ευθύνης, που γνωρίζουμε ότι είναι ο βασικός και πρωταρχικός κανόνας στο θέμα των φυσικών καταστροφών και στην Πολιτική Προστασία. Ειδικά στο επίπεδο της περιφέρειας, ο Περιφερειάρχης διατηρεί την ευθύνη, την πολιτική ευθύνη γενικότερα για την πολιτική προστασία μέσα στην περιφέρεια του, όμως, αρμόδιος για τα έργα είναι ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας και μαζί με τη δημιουργία των 13 Περιφερειακών Συντονιστών Πολιτικής Προστασίας, οι οποίοι δεν συντονίζουν αλλά αποφασίζουν, αναρωτιέται κανείς όταν ξεσπά η κρίση ποιος θα αποφασίζει; Ο συντονιστής ή ο περιφερειάρχης; Ολόκληρη η συζήτηση για το Μάτι σχεδόν ουσιαστικά επικεντρώθηκε σε αυτό το σημείο, δηλαδή ποιος έχει την ευθύνη και γνωρίζουμε πόσο σημαντικό είναι να αποφεύγεται η διάχυση της ευθύνης σε αυτές τις περιπτώσεις και απέναντι στις δυσλειτουργίες του παρελθόντος υπάρχει πια ένα υπέρ συγκεντρωτικό μοντέλο. Το πρόβλημα, όμως δεν ήταν ότι ήταν αποκεντρωμένο το μοντέλο, αλλά οι γραφειοκρατικές δομές  λειτουργίας και η απουσία προληπτικών μηχανισμών ελέγχου, αξιολόγησης και διαφάνειας.

Εμείς έχουμε υποστηρίξει σθεναρά την αποκέντρωση στην πολιτική προστασία, όχι μόνο λόγω του γεγονότος ότι γνωρίζουν καλύτερα οι τοπικές και οι  περιφερειακές αρχές τα δεδομένα, αλλά και λόγω της εγγύτητας κατά την ώρα της κρίσης. Και φτιάχνεται ένα τεράστιο σχήμα με πολυπληθείς νέες δομές, με νέα νομικά πρόσωπα που πέρα από τις λειτουργίες αυξάνονται θεαματικά τα κόστη και οι σπατάλες.

Αν μάθαινα κάποια πράγματα από την εποχή της κρίσης, ήταν ότι είχαμε δημιουργήσει υπερβολικά πολλά νομικά πρόσωπα και μία από τις ευεργετικές παράπλευρες συνέπειες της, ας το πούμε έτσι, ήταν το γεγονός ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις τα μαζέψαμε.

 Εδώ φτιάχνουμε Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, νέα επιτελική δομή ασφάλειας του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου για το επιχειρησιακό ταμείο αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών, Εθνική Σχολή Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων, Κέντρο Μελετών Διαχείρισης Κρίσεων, ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, μόνιμο επιστημονικό συμβούλιο πολιτικής προστασίας και επιτροπή εκτίμησης κίνδυνου. Και ανέφερα μόνο μερικά.

Η δημιουργία νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, θέτει, βεβαίως, ζητήματα διαφανούς και συνετής οικονομικής διαχείρισης, τα οποία θα τα δούμε στα καθέκαστα άρθρα.

Και ερχόμαστε στον Γενικό Γραμματέα και στις υπερεξουσίες, ο οποίος παρεμβαίνει ακόμα και σε υπηρεσιακά ζητήματα, που θα ήταν αδιανόητο να παρεμβαίνει μέχρι πριν από λίγο καιρό.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα, επεμβαίνει στα συμβούλια κρίσεων, ορίζει τον αναπληρωτή και ρυθμίσεις που θέτουν εμφανώς θέματα δεοντολογίας.

Αυτό το υπερφιλόδοξο σχέδιο δεν μπορεί να λειτουργήσει στο επίπεδο ενός Γενικού Γραμματέα. Είναι προφανής ο κίνδυνος να μην ακούγεται από κρίσιμους   συντελεστές, ειδικά την ώρα των αποφάσεων, πολιτικούς παράγοντες, στρατιωτικούς και υπηρεσιακούς.

Εμείς έχουμε προτείνει την υπαγωγή της πολιτικής προστασίας απευθείας στον Πρωθυπουργό.

Έγινε ολόκληρη συζήτηση για το πρωθυπουργικό γραφείο, για την ανάγκη συντονισμού. Περιλαμβάνει 400 υπαλλήλους. Η πολιτική προστασία είναι κατεξοχήν ο τομέας εκείνος όπου χρειάζεται συντονισμός Υπουργείων και άλλων υπηρεσιών. Τέτοιου είδους συντονισμούς περιμένουμε από το πρωθυπουργικό γραφείο ή εν πάση περιπτώσει θα έπρεπε να είναι σε επίπεδο Υπουργού με τέτοιες αρμοδιότητες.

Κόστος και προϋπολογισμός υλοποίησης. Δεν υπάρχει εκτίμηση του κόστους λειτουργίας ή κατά προσέγγιση προϋπολογισμός, εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις.

Οι νέες δεν ξεπερνούν αθροιστικά τα 4,5 εκατ. €. Και αναρωτιέται κανείς, 4,5 εκατ. € έλειπαν από την πολιτική προστασία για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ή μήπως θα τα δούμε στην πορεία αυτά να πολλαπλασιάζονται; Και πώς να πολλαπλασιάζονται;

Μέσα από τα απόρρητα κονδύλια, που για πρώτη φορά τα βλέπουμε στην Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας;

Δεν υπάρχει καμία πρόνοια για μηχανισμούς ελέγχου και αξιολόγησης των δόμων, των λειτουργιών και του συνόλου των πόρων, όπως οφείλει να προβλέπει μία ολιστική προσέγγιση.

Δύο λόγια για το πυροσβεστικό σώμα. Το βαθμολόγιο δημιουργεί πυροσβέστες δύο ταχυτήτων. Για τους πολλούς, 9.600 πυρονόμους, αρχιπυροσβέστες και πυροσβέστες, υπάρχουν μόνο τέσσερα κλιμάκια εξέλιξης.

Οι άνθρωποι αυτοί στερούνται ευκαιριών και κινήτρων, για να εξελιχθούν σε συντριπτική τους πλειονότητα, λοιπόν.

Για τους λίγους, υπάρχουν 13 κλιμάκια εξέλιξης και μάλιστα μέσα από διαδικασίες που μας αφήνουν πάρα πολλά ερωτηματικά ως προς τα κριτήρια.

Η αξιολόγηση, ο κανονισμός μεταθέσεων και όλα αυτά είναι ζητήματα που θα έπρεπε κανονικά να αποτελούν το τελικό στάδιο μιας αξιολόγησης δομών, λειτουργιών, περιγραφής καθηκόντων, στοχοθεσίας και αυτά προϋποθέτει μια σοβαρή αξιολόγηση.

Δεν βλέπουμε καμιά σε βάθος ανάλυση για την αποτυχία του όλου συστήματος αντιμετώπισης των πρόσφατων καταστροφών στο Μάτι και στη Μάνδρα Αττικής, όπως και συνολικά τον καταστροφών στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια.

Ο εθνικός συντονιστής πολιτικής προστασίας και οι 13 συντονιστές πολιτικής προστασίας των περιφερειών, πώς επιλέγονται; Με τον κρίσιμο αυτόν ρόλο που αναλαμβάνουν ή που φαίνεται πως θα αναλάβουν με απλό διορισμό, χωρίς να υπάρχει καμία αξιοκρατική και διαφανής διαδικασία.

Ακούσαμε για διεθνή διαδικασία. Υπήρχαν παλαιότερα οι διαδικασίες του «OrenGov», υπήρξαν και κυβερνήσεις που τα κάνανε αυτά. Αυτά δεν μας δίδαξαν τίποτα και πάμε να υποκαταστήσουμε τους πολιτικούς υπευθύνους στις Περιφέρειες, τους Περιφερειάρχες, με ανθρώπους τους οποίους έχουμε επιλέξει- ουδείς γνωρίζει με ποια κριτήρια ή δυστυχώς, φανταζόμαστε με ποια;

Εντάσσονται, όπως είπα, στο νομοσχέδιο σοβαρότατα ζητήματα που δεν υπήρχαν στην Διαβούλευση, όπως οι φυλακές Κορυδαλλού ή οι χώροι εποπτευόμενης χρήσης. Ως προς τις φυλακές θα αναπτύξουμε τη θέση μας πιο αναλυτικά στην κατ` άρθρο συζήτηση. Αυτό που προκύπτει είναι μια πρώτη απόπειρα ιδιωτικοποίησης. Πρέπει να το δούμε πολύ προσεκτικά αυτό. Η ιδιωτικοποίηση θα περιλάβει και τον σκληρό πυρήνα της ασφάλειας μέσα στις φυλακές; Μέχρι που προτίθεστε, επ` αυτού, να φτάσετε;

Μετά, εξαρχής  προεξοφλήσαμε τη μεταφορά των φυλακών Κορυδαλλού στον Ασπρόπυργο. Υπάρχει από το 2001 ένα ειδικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης για τα Καταστήματα Κράτησης. Αυτό ελήφθη υπ’ όψιν, προτού ληφθεί η απόφαση για τον Ασπρόπυργο; Πόσο συμβατοί είναι αυτοί οι σχεδιασμοί με το παραπάνω πλαίσιο; Μετά, για τα θέματα ιδιωτικών Υπηρεσιών στις φυλακές, υπάρχει μια πλούσια διεθνής εμπειρία, σε πάρα πολλά σημεία αρνητική. Την έχουμε λάβει υπ’ όψιν μας;

Στο άρθρο 188 για τον Εθνικό Μηχανισμό Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας, ο Συνήγορος του Πολίτη εξοπλίζεται με πολύ σημαντικές αρμοδιότητες για την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων. Εδώ θα σας πω απλώς μια προσωπική άποψη. Ο Συνήγορος του Πολίτη, επειδή κατά βάση όλα αυτά τα χρόνια- συμπλήρωσε πια 20 χρόνια ύπαρξης- είναι μια Υπηρεσία η οποία καταξιώθηκε στη συνείδηση των πολιτών, έχει φορτωθεί με πάρα πολλές ετερόκλητες αρμοδιότητες, με κίνδυνο να χάσει τη συνοχή του ως ένας απλός εξωτερικός μηχανισμός ελέγχου της Δημόσιας Διοίκησης και εδώ πάμε και τον κάνουμε, στην ουσία, εσωτερικό μηχανισμό.

Ποιος θα ελέγξει τους ελέγχοντες; Αυτό είναι ένα πρόβλημα.

Μετά, σχετικά με τους χώρους εποπτευόμενης χρήσης, εδώ επιτρέψτε μου μια προσωπική αναφορά. Το «ανεβάσαμε» πάρα πολύ αυτό το ζήτημα στον Δήμο Αθηναίων για τους χώρους εποπτευόμενης χρήσης ναρκωτικών ουσιών, γιατί η Αθήνα, κυριολεκτικά, έχει υποφέρει από την δημόσια χρήση ναρκωτικών ουσιών και γενικότερα από το πρόβλημα των ναρκωτικών. Χαιρετίζω το γεγονός ότι βελτιώνεται η ρύθμιση, χαιρετίζω το γεγονός ότι υιοθετείται, κατά βάση, η τροπολογία που είχε καταθέσει το Κίνημα Αλλαγής μέσω του Βουλευτή του κ.Μπαργιώκα, σε ένα από τα τελευταία νομοσχέδια που είχε φέρει στη Βουλή, τον Μάρτιο του 2019, η Κυβέρνηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Είναι σημαντικό, το ότι παρέχεται αρμοδιότητα στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Πρώτου και Δευτέρου βαθμού.

Τους «ρίχνουμε στα βαθιά»- καλά κάνουμε- αλλά θα πρέπει να τους «ρίξουμε» πολύ καλά προετοιμασμένους σε θέματα υποδομής και τεχνογνωσίας. Είναι ένα παράδειγμα αποκέντρωσης, εγώ το χαιρετίζω, αρκεί να μην γίνει με προχειρότητα.

Σας ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.

Μοιραστείτε

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email